Nội dung chính
- Các chuyên gia dự báo số lượng ve bét sẽ tăng từ 15–20% tại Bắc Mỹ vào năm 2026 do mùa đông ấm hơn và môi trường sống mở rộng.
- Nguy cơ lây truyền bệnh Lyme cao nhất diễn ra từ ngày 15 tháng 5 đến ngày 15 tháng 7, khi ấu trùng ve chân đen (Ixodes scapularis và Ixodes pacificus) hoạt động mạnh nhất.
- Các đơn vị lưu trú ngoài trời nên kết hợp cải tạo cảnh quan, phun thuốc diệt ve mục tiêu, thiết bị quản lý vật chủ và giáo dục khách hàng vào một kế hoạch IPM thống nhất.
- Khoảng 40% mẫu ve được xét nghiệm vào đầu năm 2026 mang vi khuẩn Borrelia burgdorferi gây bệnh Lyme—tỷ lệ cao nhất ghi nhận được kể từ năm 2017.
- Chuyên gia kiểm soát côn trùng chuyên nghiệp nên giám sát việc phun hóa chất và thực hiện khảo sát ve theo mùa tại các cơ sở thương mại.
Hiểu về mối đe dọa từ ve bét năm 2026
Mùa ve bét năm 2026 đang trở thành một trong những mùa nghiêm trọng nhất trong lịch sử đối với các cơ sở lưu trú ngoài trời tại Hoa Kỳ và Canada. Tỷ lệ nhập viện do ve cắn đang ở mức cao kỷ lục kể từ năm 2017 và phạm vi địa lý của loài Ixodes scapularis (ve chân đen) tiếp tục mở rộng sang các khu vực mới.
Đối với các khu cắm trại, khu nghỉ dưỡng glamping, công viên RV và các địa điểm tổ chức sự kiện thiên nhiên, bệnh truyền nhiễm từ ve bét không chỉ là rủi ro sức khỏe mà còn là mối lo ngại về uy tín và trách nhiệm pháp lý. Những đánh giá tiêu cực của khách hàng về ve bét có thể làm giảm lượng đặt phòng. Các chiến lược dưới đây tuân theo các nguyên tắc Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) được các cơ quan môi trường và chương trình đại học phê chuẩn.
Xác định các vùng rủi ro cao trong khuôn viên
Không phải khu vực nào trong khu nghỉ dưỡng cũng có rủi ro ve bét như nhau. Tập trung nguồn lực vào các vi môi trường rủi ro nhất sẽ mang lại hiệu quả đầu tư tốt nhất.
Vùng rủi ro chính
- Vùng chuyển tiếp rừng-thảm cỏ: Dải đất nơi thảm cỏ được chăm sóc tiếp giáp với vùng rừng hoặc bụi cây rậm rạp là nơi rủi ro nhất. Ấu trùng ve thường trú ẩn trên các thảm thực vật thấp ở các mép bóng râm, ẩm ướt này.
- Khu vực tích tụ lá khô: Lá cây phân hủy dưới tán cây và dọc theo hàng rào giữ độ ẩm cần thiết để ve sinh tồn.
- Bờ tường đá và khu vực đống củi: Những cấu trúc này là nơi trú ngụ của chuột chân trắng (Peromyscus leucopus), vật chủ dự trữ chính của vi khuẩn gây bệnh Lyme.
- Lối đi xuyên qua rừng: Bất kỳ lối đi bộ nào xuyên qua thảm thực vật không được phát quang đều khiến khách hàng tiếp xúc với ve ở độ cao từ cổ chân đến đầu gối.
Vùng rủi ro thấp
Các bãi cỏ ngắn được cắt tỉa, tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời và các khu vực lát đá như sân hiên, bãi sỏi, khu vực đốt lửa trại là những nơi ve bét khó sống sót hơn. Hướng các hoạt động của khách vào những khu vực này là một biện pháp giảm thiểu rủi ro đơn giản và không tốn kém.
Cải tạo cảnh quan: Nền tảng của IPM đối với ve bét
Thay đổi môi trường sống là biện pháp bền vững và thân thiện với môi trường nhất trong bất kỳ chương trình kiểm soát ve bét nào. Các chuyên gia khuyến nghị các biện pháp sau:
- Duy trì rào chắn rộng 1 mét bằng chip gỗ, sỏi hoặc lớp phủ khô giữa khu vực vui chơi và mép rừng. Rào chắn này tạo ra một vi khí hậu khô nóng giúp làm mất nước và ngăn chặn ve xâm nhập.
- Cắt cỏ thấp dưới 7-8 cm trong suốt mùa hoạt động (từ tháng 4 đến tháng 10). Việc cắt cỏ thường xuyên giúp giảm độ ẩm ở tầng mặt đất.
- Loại bỏ lá khô, đống củi và cỏ dại trong phạm vi 3 mét quanh khu vực khách sử dụng, xung quanh cabin và lối đi.
- Di dời đống củi và các đống đá ra xa khu vực khách hay qua lại để tránh thu hút các loài gặm nhấm mang ấu trùng ve.
- Mở rộng và bảo trì lối đi để khách đi bộ trên bề mặt sạch sẽ thay vì va quẹt vào cây cối. Chiều rộng lối đi lý tưởng là khoảng 1.8 mét với phần biên được cắt tỉa gọn gàng.
Những cải tạo này cũng giúp giảm thiểu môi trường sống của muỗi và các loại côn trùng đốt khác thường gặp tại các khu nghỉ dưỡng ngoài trời.
Phun thuốc diệt ve bét mục tiêu
Khi cải tạo cảnh quan là chưa đủ—đặc biệt là ở những khu vực nhiều rừng cây—việc phun thuốc diệt ve mục tiêu sẽ cung cấp thêm một lớp bảo vệ. Các sản phẩm chứa bifenthrin, cyfluthrin hoặc permethrin là những loại pyrethroid tổng hợp được sử dụng rộng rãi nhất để kiểm soát ve bét thương mại.
Thời điểm
Một đợt phun thuốc đúng thời điểm vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 sẽ nhắm trực tiếp vào ấu trùng ve trong thời kỳ hoạt động cao điểm. Đợt phun thứ hai vào tháng 10 sẽ xử lý ve ở giai đoạn trưởng thành trước khi chúng ngủ đông.
Vùng phun thuốc
Việc phun thuốc nên tập trung vào vành đai, đặc biệt là mép rừng, cây cảnh, tường đá và vùng đệm 1 mét—không nên phun tràn lan trên toàn bộ bãi cỏ. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu tác động đến các loài thụ phấn và sinh vật dưới nước.
Các lựa chọn thay thế tự nhiên
Đối với các khu nghỉ dưỡng theo hướng du lịch sinh thái hoặc hữu cơ, các sản phẩm gốc dầu tuyết tùng hoặc dầu hương thảo là những lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, chúng cần được phun thường xuyên hơn và nên coi là biện pháp bổ trợ cho việc quản lý cảnh quan thay vì là phương pháp duy nhất.
Thiết bị nhắm vào vật chủ
Vì vi khuẩn gây bệnh Lyme luân chuyển giữa ve và các vật chủ nhỏ, việc giảm thiểu ve trên các vật chủ này là một chiến lược hiệu quả:
- Ống diệt ve (Tick tubes): Các ống phân hủy sinh học chứa bông tẩm permethrin được đặt quanh vành đai cơ sở. Chuột sẽ lấy bông về làm tổ, giúp tiêu diệt ve bét bám trên chúng mà không làm hại chuột. Phương pháp này có tác động thấp và rất phù hợp cho các khu nghỉ dưỡng đang có khách.
- Trạm xử lý hươu: Các trạm cho ăn tự động bôi thuốc diệt ve lên hươu khi chúng đến ăn. Biện pháp này cần kiểm tra quy định của địa phương về động vật hoang dã trước khi triển khai.
Giáo dục khách hàng và bảo vệ cá nhân
Ngay cả chương trình kiểm soát nghiêm ngặt nhất cũng không thể loại bỏ hoàn toàn ve bét. Giao tiếp với khách hàng là một lớp kiểm soát quan trọng.
- Đặt biển cảnh báo về ve bét tại các điểm bắt đầu lối đi bộ, khu vực check-in và phòng tắm. Các biểu đồ hướng dẫn kiểm tra ve trên cơ thể bằng hình ảnh sẽ rất hiệu quả.
- Gửi thông tin trước khi khách đến khuyến nghị sử dụng thuốc chống côn trùng chứa DEET (20–30%) hoặc picaridin. Khuyên khách nên mặc quần áo sáng màu và cho gấu quần vào trong tất khi đi bộ đường rừng.
- Cung cấp bộ dụng cụ loại bỏ ve miễn phí (nhíp nhọn và khăn lau sát trùng) trong cabin của khách. Tiện nghi đơn giản này thể hiện sự quan tâm của chủ cơ sở và hỗ trợ khách xử lý kịp thời.
- Đào tạo nhân viên ngoài trời cách nhận dạng ve, kỹ thuật loại bỏ ve đúng cách và nhận biết các triệu chứng. Đồng phục lao động được tẩm permethrin là một khoản đầu tư xứng đáng cho nhân viên làm vườn và bảo trì.
Để biết chi tiết về các quy trình nghề nghiệp, hãy xem hướng dẫn của PestLove về phòng chống ve bét cho nhân viên cảnh quan và lâm nghiệp.
Giám sát và ghi chép
Một chương trình IPM hiệu quả đòi hỏi sự giám sát liên tục:
- Khảo sát bằng phương pháp kéo vải (Tick drag): Thực hiện khảo sát hàng tháng từ tháng 4 đến tháng 10 dọc theo mép rừng và lối đi. Ghi lại loài ve, giai đoạn sống và mật độ trên mỗi 100 mét vuông.
- Nhật ký sự cố: Duy trì nhật ký về các trường hợp khách hoặc nhân viên bị ve cắn, ghi lại ngày tháng và vị trí. Dữ liệu này giúp xác định nơi cần can thiệp thêm về cảnh quan hoặc hóa chất.
- Đánh giá chương trình hàng năm: Cuối mỗi mùa, hãy xem lại dữ liệu giám sát và phản hồi của khách hàng với chuyên gia kiểm soát dịch hại để điều chỉnh kế hoạch cho năm sau.
Khi nào cần gọi chuyên gia
Nên thuê các chuyên gia kiểm soát dịch hại chuyên nghiệp trong các tình huống sau:
- Đánh giá ban đầu và khảo sát ve bét trước khi mùa du lịch bắt đầu.
- Thực hiện tất cả các công việc phun thuốc thương mại để đảm bảo tuân thủ các quy định về an toàn hóa chất.
- Bất kỳ mùa nào mà số lượng khách hoặc nhân viên bị ve cắn vượt mức bình thường dù đã cải tạo cảnh quan.
Đối với các cơ sở thường xuyên có trẻ em, hướng dẫn của PestLove về nguy hiểm của ve bét cắn ở trẻ em cung cấp thêm các lưu ý an toàn. Các chủ cơ sở quản lý khu vực thân thiện với thú cưng cũng nên tham khảo quy trình kiểm soát ve bét tại công viên cho chó và không gian thân thiện với thú cưng.